Filmy

POLSKIE ANDY

Reż. Piotr Makos, zdj. Adam Ciborski, montaż – Krzysztof Praszkiewicz
Film otrzymał I Wyróżnienie World Mediatravel Awards!

„Polskie Andy” jest częścią większego projektu o tej samej nazwie, którego celem jest przywracanie pamięci o dokonaniach polskich przedwojennych wypraw w te, najwyższe poza Azją, góry na świecie.
Głównym celem tych przedwojennych wypraw naszych rodaków, było zbieranie doświadczeń przed narodową ekspedycją w Himalaje (zorganizowano ją jeszcze w 1939 roku). Można więc śmiało powiedzieć, że był to „pierwszy polski krok” do późniejszych naszych sukcesów na ośmiotysięcznikach.
Wyprawy andyjskie (w latach 1934-35 oraz 1937) osiągnęły wiele sukcesów sportowych, eksploracyjnych i naukowych. Sukcesy sportowe to przede wszystkim: pierwsze wejścia na sześciotysięczniki, m.in. Mercedario (4 góra Ameryki), Ramada, Alma Negra, La Mesa, Ojos del Salado (najwyższy wulkan świata) oraz  zdobycie najwyższego nieazjatyckiego szczytu Aconcagua – nową, ekstremalnie trudną drogą nazwaną później Droga Polaków.
Sukcesy eksploracyjne to wypełnienie białych plam na mapach Andów m.in. zbadanie i skartowanie masywu Ramady oraz odkrycie nieznanego dotąd szczytu sześciotysięcznego nazwanego przez geografów argentyńskich Pico Polaco (jest to najwyższy na świecie szczyt wywodzący nazwę od jednego narodu).
Badania naukowe koncentrowały się na: sprawach medycznych (odporność ludzkiego organizmu na zwiększającą się wysokość – co było projektem wówczas pionierskim realizowanym przez lekarza wyprawy Jana Kazimierza Dorawskiego), badania struktur geologicznych (prowadzone przez Stefana Daszyńskiego, który odkrywał złoża ropy m.in. w Wenezueli i dzisiejszym Iraku) obserwacje atmosfery (doktora fizyki i baloniarza Konstantego Narkiewicza-Jodko). W trakcie wypraw testowano również sprzęt projektu inż. Adama Karpińskiego (ojca Jacka Karpińskiego – wynalazcy pierwszego PC-eta) całkowicie wykonany w Polsce. Wiele Jego ówczesnych patentów wykorzystuje się do dziś.
Uczestniczący w obydwu przedwojennych wyprawach inż. Stefan Osiecki (wybitny przedwojenny grafik oraz powojenny architekt) zrealizował film dokumentalny, który przed wojną w środowisku alpinistów uważano za pionierski (m.in. zdjęcia szczytowe). Film przetrwał wojnę w Anglii i znajduje się obecnie w Instytucie Władysława Sikorskiego w Londynie. Jego przemontowana wersja została przywieziona po wojnie do Polski przez Wiktora Ostrowskiego (autora przetłumaczonej na kilkanaście języków książki „Wyżej niż kondory”).
W filmie Polskie Andy, obok zdjęć zrealizowanych przed wojną , znalazły się również wypowiedzi wspomnianej powyżej wdowy po Stefanie Osieckim, mieszkającej w Londynie Danuty Laskowskiej-Osieckiej, syna Adama Karpińskiego – Jacka (jest to jego ostatnia wypowiedź przed śmiercią), dwóch wybitnych polskich wspinaczy: Krzysztofa Wielickiego (pierwszego zdobywcy Everestu zimą oraz Korony Himalajów) i Wojciecha Brańskiego (Prezesa Polskiego Klubu Górskiego, zdobywcy dziewiczego ośmiotysięcznika – Południowej Kanczendzongi). Wykorzystano również fragmenty z książek uczestników wyprawy – oddając tym samym głos głównym bohaterom opowieści. Całości dopełniają zdjęcia zrealizowane w Andach w trakcie wyprawy śladami naszych rodaków.
andy